UITGELICHT 

Op de pagina uitgelicht plaatsen we telkens een item uit onze collectie in de schijnwerpers. We vertellen iets over de historie van het betreffende item, en als het item een bijzonder verhaal heeft delen we dat graag. Ook kijken we terug op de oorlogsjaren en besteden kort aandacht aan een gebeurtenis die in de oorlog plaats vond in dezelfde week als waarin we nu leven. 


Deze keer uitgelicht:

M45 HB QUATMOUNT

Ondanks de overheersing in de lucht door het geallieerde leger moesten zij toch beducht zijn op aanvallen door de Duitse Jabo`s, of wel de jacht bommenwerpers. Om zich te kunnen verdedigen tegen deze aanvallen werd onder andere de M 45 HB Quatmount ontwikkeld. (HB staat voor Heavy Barrel, ofwel zware loop) De M45 was opgebouwd uit vier .50 kaliber Browning machinegeweren welke paarsgewijs op een open, elektrisch aangedreven koepel gemonteerd werden. Vanwege de hoge vuursnelheid kreeg het wapen al snel de bijnaam "meat chopper" en "krautmower. De M45 kon 4x 575 = 2300 kogels per minuut afvuren en was samen met het 37 mm kanon het belangrijkste wapen van de mobiele luchtafweerbataljon`s. Tijdens de oorlog in Europa werden deze bataljons ingezet waarbij zij van onschatbare waarde bleken voor grotere eenheden zoals veldartillerie. Door het afstellen van de lopen van de .50 kon de M45 haar kogels op 1 punt richten tijdens het vuren. Tijdens het gebruik kon het wapen de instellingen veranderen, naar mate de afstand van het vijandelijke doel.  De M45 bleek niet alleen effectief te kunnen zijn als luchtafweer maar werd ook ingezet tijdens operaties op het land. Met name tijdens de slag om de Ardennen en later in Duitsland. Toen in maart 1945 het geallieerde leger zich verzamelde voor een massale aanval na het oversteken van de Rijn bij  Oppenheim wierp de Luftwaffe 248 vliegtuigen in de strijd om eerst de brug over de Rijn te vernietigen voordat er nog meer Amerikanen over de brug trokken. Luchtafweerbataljons uitgerust met de M45 schoten 30% van de aanvalskracht neer en voorkwam zo dat de Luftwaffe de brug kon vernielen. Door het succes wat het wapen behaalde werd het als proef door de Amerikaanse Marine ook gemonteerd op haar vliegdekschepen om aanvallen van Kamikaze piloten te verhinderen. Echter door de hoge snelheden die de Kamikaze bereikten in hun duikvlucht bleek de M45 niet geschikt. Na de oorlog kreeg werd voor het wapen voor infanterie doeleinden gebruikt omdat door de komst van de Jet vliegtuigen het wapen niet meer geschikt bleek.  

 

Wilt u dit bijzondere wapen eens van dichtbij bekijken? Klik hier voor een toegangskaart naar Bevrijdende Vleugels


 Week 47 2022     Week 47 1944

Bombardement SD gebouwen Amsterdam

De Nederlandse regering in ballingschap ontving al in september 1944 meerdere telegrammen met verzoeken om de SD gebouwen in Amsterdam te bombarderen. De reden tot het verzoek om te bombarderen was dat volgens het verzet in deze voormalige HBS school voor meisjes en nu door de SD in gebruik genomen, zich een groot archief bevond waar heel veel informatie was opgeslagen over het verzet en de leden van het verzet. Door het bombarderen zou de SD een gevoelige slag kunnen worden toegebracht in hun streven het verzet op te rollen.  De Nederlandse bombardementscommissie, die bestond uit premier Gerbrandy en de minister van Oorlog en Marine, vond deze operatie onverantwoord met het oog op de omliggende scholen en de dichtbevolkte wijk waar de scholen lagen. Men vreesde voor het aantal slachtoffers onder de burgerbevolking en de schade aan huizen. De pas benoemde opperbevelhebber Binnenlandse strijdkrachten Prins Bernhard had zonder medeweten van de commissie en buiten zijn bevoegdheid de RAF om het bombardement gevraagd. De RAF weigerde het verzoek om dezelfde reden als de commissie. De dialoog die hierna ontstond leidde er uiteindelijk toe dat na 4 weigeringen om het bombardement uit te voeren de commissie uiteindelijk onder zware druk van Prins Bernhard overstag ging. Prins Bernhard heeft de verantwoordelijkheid voor eventuele burgerslachtoffers op zich genomen met als argument dat de burgerslachtoffers, hoe betreurenswaardig ook, in geringe verhouding stond tot de schade die de SD kon aanrichten onder het verzet. Op 26 november 1944 stegen vanuit England een aantal Typhoons op met brisantbommen aan boord en wierpen deze af boven hun doel. Bij de beschietingen die volgde werden raketgranaten gebruikt. Het resultaat van het bombardement:  54 burgers gedood, 14 zwaar en ongeveer 40 licht gewond; 11 personen vermist. Twee schoolgebouwen en 39 woningen werden vernield.


EERDER UITGELICHTE VOORWERPEN UIT ONZE COLLECTIE:

 De V1 raket

Het is algemeen bekend dat nadat Hitler in Duitsland aan de macht kwam het land begon met het opbouwen van een militaire macht.                 Al in de jaren dertig was de Duitse wetenschapper Wernher von Braun bezig om een onbemand soort vliegtuig te ontwikkelen, aangedreven door een straalmotor.  Dit onbemande vliegtuig zou met een explosieve lading worden uitgerust en afgevuurd worden om de vijand te bombarderen. Toen deze vliegende bom klaar was om te worden ingezet was het Joseph Goebels die dit nieuwe wapen haar naam gaf: V1 waarbij de V staat voor "Vergeltungswaffen".  Het eerste type van de V1 had "slechts" een bereik van 240 kilometer, later kon de V1 een afstand van ongeveer 400 kilometer. overbruggen. De lancering van het 8 meter lange vliegtuig gebeurde met behulp van een katapult die op druk werd gezet met een generator en over een 46 meter lange baan werd weg geschoten. Een bougie ontstak de op kerosine werkende pulserende straal motor waarna de automatische piloot zijn werk deed en het vliegtuig piloot zelfstandig vloog. Vooraf werd de te overbruggen afstand berekend waarna de straalmotor dan ook stopte en de V1 neerstortte en haar vernietigende werk deed. Vooral Londen heeft het zwaar te verduren gehad omdat de Luftwaffe er niet in was geslaagd om de Britse RAF te verslaan tijdens de slag om Engeland. Maar ook Antwerpen ontkwam niet aan de bombardementen door de V1. Vanaf juni 1944 werden er 8000 V1`s voornamelijk richting Londen afgevuurd waarvan er 2300 hun doel bereikten. Gaande weg de oorlog werden deze vliegende bommen op een simpele maar doeltreffende manier uit hun koers gebracht door er met een vliegtuig langs te gaan vliegen werden de V1`s met de vleugel van het vliegtuig licht aangetikt onder hun eigen vleugel waardoor de V1 een andere richting opging. De V1 stortte weliswaar neer nadat het haar ingestelde kilometers had gevlogen maar kwam nu niet meer in het drukke Londen terecht. 

Wilt u deze V1 eens in het echt zien? Klik hier om een toegangsbewijs voor ons museum te verkrijgen. 

DE SUPERMARINE SPITFIRE

 

De Super Marine Spitfire is een tot de verbeelding sprekend legendarisch gevechtsvliegtuig van Britse makelij. Maar voor dit vliegtuig haar Iconische status bereikte ging er een hele lange weg aan ontwikkeling vooraf. Reeds in 1931 wilde het Air ministry een eendekker laten ontwikkelen en vliegtuigbouwer Reginald Mitchell kwam met een prototype onder de naam Type 224. Nadat het Air ministry dit prototype afkeurde bleef Mitchell volharden in het verbeteren van zijn ontwerp en kreeg hierbij de steun van de eigenaar van Supermarine, Vickers-Armstrong Ltd. Het nieuwe en verbeterede ontwerp had al een inklapbaar landingsgestel en zuurstof apparatuur, een gesloten cockpit en een andere motor. Toen in 1935 het Air ministry opnieuw te kennen gaf een eendekker te willen kwam de Supermarine in beeld. Echter was de eis dat het vliegtuig acht machinegeweren zou hebben en de Supermarine had er maar vier. Door de vleugels aan te passen naar het voorbeeld van de Duitse Heinkel kwam er ruimte vrij om vier extra machine geweren te installeren en toch haar fantastische vliegeigenschappen te bewaren. Op 5 maart 1936 maakte het vliegtuig als prototype T300 haar eerste vlucht. Het Air ministry was zo onder de indruk dat op 3 juni 1936 een order werd geplaatst voor 310 toestellen welke vanaf dat moment de naam Spitfire kreeg. Het toestel kreeg gedurende haar actieve tijd vele updates en aanpassingen en voor elke aangepaste uitvoering de toevoeging Mk (Mark) en een volgnummer. Het laatste toestel had als toevoeging Mk XXIV. Tot aan Mk XII maakten alle Spitfires gebruik van de Merlin-motor, die ook in het prototype werd ingebouwd. Iedere versie had ook een aantal verschillende wapensystemen. In 1942 kwam de Mk XII, in gebruik, die gebruik maakte van de Griffon-motor. Deze kwam echter pas in 1943 in volle dienst. De nieuwe versie had enkele belangrijke verbeteringen, zoals een grotere maximumsnelheid en een krachtige motor, die het toestond om tot 10.000 m (30.000 voet) te stijgen in minder dan acht minuten. Het grote probleem van de Spitfire was en bleef het feit dat de brandstoftanks en dus het vliegbereik onvoldoende waren voor langeafstandsvluchten. Uitsluitend de types gebruikt als verkenners kregen extra brandstoftanks, maar dit ging ten koste van de bewapening. Het vliegtuig heeft tijdens de slag om Engeland in 1940 tot aan het einde in 1945 een enorme status opgebouwd en is de geschiedenis ingegaan als een iconisch vliegtuig dat veel heeft bijgedragen aan de oorlog in de lucht.

 

De "Katyusha" BM13 meervoudige raketwerper

 

De Katyusha (Katjoesja) meervoudige raketwerper die door de Russen in de tweede wereldoorlog zo massaal werd ingezet kent in haar historie een lange ontwikkelingsfase. Tot op 21 juni 1941, enkele uren voor Duitsland Rusland zou binnen vallen,  dan eindelijk goedkeuring kwam en de Russen meteen bevel gaven om dit wapen in massaproductie te nemen. De naam BM13 werd al snel vervangen door Katjoesja. Er zijn meerdere verhalen over hoe het wapen aan haar naam kwam. Het door de Duitsers gevreesde wapen werd door hen al snel Stalin`s orgel genoemd. Wat ook logisch te verklaren is omdat men de beschieting voor meerdere Katjoesja`s bij elkaar een concert noemde vanwege de oorverdovende herrie die deze raketwerper maakte en de chaos die het op het slagveld kon veroorzaken. De raketten van 42 kilo zwaar hadden hun vuurdoop op 14 juli 1941 toen in de nabijheid van Orsha een station waar de vijand een grote concentratie mankracht, proviand en munitie had samen gebracht, onder vuur werd genomen door de eerste batterij Katjoesja`s. De chef van de Generale staf van de Wehrmacht, Franz Halder, omschreef deze eerste aanval met de Katjoesja`s als volgt:  "Op 14 juli, nabij Orsha, gebruikten de Russen tot nu toe onbekende wapens. Een vurige vlaag van granaten brandde het treinstation van Orsha af, allemaal treinen met personeel en militair materieel van de gearriveerde militaire eenheden. Het metaal smolt, de aarde verbrandde." Het wapen had niet alleen een vernietigende kracht maar zeer zeker ook een psychisch effect op de vijand. De Duitse soldaten gruwde als ze deze Stalin`s Orgels hoorde.

De bemanning van de auto (BM-13) bestond uit 5-7 personen.Het M-13-raketprojectiel bestond uit twee delen: een gevechts- en een straalpoedermotor. De kernkop, waarin zich een explosief en een contactontsteker bevond, doet sterk denken aan de kernkop van een conventioneel explosief fragmentatieprojectiel. De poedermotor van het M-13-projectiel bestond uit een kamer met een poederlading, een mondstuk, een speciaal rooster, stabilisatoren en een lont.

 

 

 Airspeed Horsa Assault Glider 

 

De Britse firma Airspeed kreeg eind 1940 van het Britse luchtvaartministerie de opdracht om een zweefvliegtuig te ontwikkelen dat kon worden ingezet bij militaire operaties. Reden voor deze opdracht was het succes dat de Duitsers hadden met hun zweefvliegtuigen, onder andere bij de slag om fort Eben-Emael. Het ministerie stelde eisen op waarop Airspeed aan moest voldoen bij het bouwen van het vliegtuig. Als eerste moest de bouw zoveel mogelijk gedaan worden door werkloze meubelmakers, als tweede moest het vliegtuig groot genoeg zijn om 24 tot 36 volledig bepakte soldaten kunnen vervoeren en als derde diende het toestel volledig uit hout te bestaan in verband met de schaarste van andere materialen. Airspeed bouwde, samen met 28 hoofd- en onderaannemers, in totaal 3750 in drie varianten. De AS51 Horsa Mk1, de AS52 en de AS58 Horsa Mk2. Van deze 3750 toestellen bleven er na de oorlog maar een paar toestellen over. De meeste crashten tijdens hun landing en soms, als de landing geslaagd was werden de achtergelaten toestellen gebruikt als noodwoning. Naast soldaten werden er ook kleine voertuigen mee naar het slagveld gebracht. Men kon het staartstuk van deze zweefvlieger snel en simpel in zijn geheel losmaken en zo het voertuig (of klein geschut) uitladen. Dit was bij de variant MK1 zo ontworpen. Bij de MK2 kon men de neussectie op klappen om zo het toestel te be- en ontladen.

  

Het FLAK 88 mm geschut

 

Het Duitse FLAK 88 mm kanon was misschien wel het geduchtste wapen tijdens de tweede wereldoorlog. Feitelijk is dit geschut een door ontwikkeling van een kanon wat in de eerste wereldoorlog door het Duitse leger is gebruikt. Bij de Reichswehr stond het kanon bekend als de FLAK 16. Er volgde nog enkele varianten totdat de uiteindelijke versie met succes werd ingezet tijdens de oorlog in Spanje. Naast de inzet als luchtdoel afweer werd het kanon ook ingezet als artillerie geschut en als anti tankwapen en werd het wapen als PAK betiteld Toen de Russen hun T34 tank op het slagveld brachten bleek de PAK het enige wapen dat door het pantser van de T34 kon dringen en ook door het pantser van de KV1. Vanwege het succes werd het zelfs in Duitse tanks gebouwd zoals het Jagdpanzer en later ook in de zware Tiger tank. Als FLAK geschut werd het bedient door gemiddeld 10 man. Een goed geoefende bemanning kon 15 tot 20 granaten van 10 kilo per minuut afvuren tot een hoogte van bijna 11 kilometer. Het kanon dwong respect af bij de geallieerden vanwege haar vernietigende kracht. In november 1944 werden bij een luchtaanval door de geallieerden op Merseburg alleen al 57 Amerikaanse B-17 bommenwerpers vernietigd of zwaar beschadigd door de FLAK.                                                                                                                                                                                                                                                                Wilt u dit gevreesde geschut eens in het echt zien? Toegangskaarten voor een bezoek aan ons museum kunt u hier bestellen. 

De Dakota C53

Het is moeilijk om te bepalen wat het meest iconische vliegtuig was uit de tweede wereldoorlog. Eigenlijk komen alle types vliegtuigen in aanmerking voor deze eretitel. Afhankelijk waar ze voor werden ingezet en welke bijdrage ze direct of indirect leverde aan de strijd. Voor de operatie Market Garden is het daarom voor ons de Douglas C53.  Zowel de C47 als de C53 hebben de Douglas DC3 passagiersvliegtuig als basis echter is de C47 bedoeld als transportvliegtuig. De C53 werd gebouwd als specifiek troepentransportvliegtuig. We kennen het toestel voornamelijk als het vliegtuig van waaruit 28 parachutisten sprongen achter de vijandelijke linies om vandaaruit slag te leveren en de weg vrij te maken voor de grondtroepen. Beide varianten kregen in Engeland de bijnaam "Dakota"

Het vliegtuig heeft een spanwijdte van 29 meter en een lengte van 19 meter.  2 Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp motoren zorgen voor een kruissnelheid van 370 km/uur en het toestel, leeg, had een bereik van ongeveer 2500 kilometer. De troepentransport variant is in een veel beperktere oplage gebouwd als de transportvariant en daardoor dus ook zeldzamer omdat dit type alleen in deze hoedanigheid werd ingezet voor de oorlog in Europa. Na de oorlog heeft de Dakota nog nog lang dienst gedaan in het Nederlandse leger, tot in de jaren zestig.                Ons toestel is toegankelijk zodat u als bezoeker een indruk krijgt hoe het was voor de para`s om op weg te gaan naar hun dropzone.

Wilt u deze zeldzame Dakota eens in het echt zien? Toegangskaarten voor een bezoek aan ons museum kunt u hier bestellen.